ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ನಡೆ ತನಿಖೆ ಆರಂಭಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ

ಕ್ಯಾಶ್ ಆನ್ ಡೆಲಿವರಿ ಆರ್ಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುತ್ತಿವೆ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಇದನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ನಡೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ತನಿಖೆ ಆರಂಭಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಪ್ರಲ್ಹಾದ್ ಜೋಶಿ ಹೇಳಿಕೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಆಗಿರುವ 53 ಆ್ಯಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 52ರಲ್ಲಿದೆ ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸ ಸದ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇ ಕಾಮರ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಗಳು ಕ್ಯಾಶ್‌ ಆನ್‌ ಡೆಲಿವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಕ್ಯಾಶ್ ಆನ್ ಡೆಲಿವರಿ (ಸಿಒಡಿ) ಆರ್ಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಗರಂ ಆಗಿದೆ. ಈ ಸಂಬಂಧ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು, ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಶೋಷಿಸುವ ‘ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್’ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ ಪ್ರಲ್ಹಾದ್ ಜೋಶಿ, ಕ್ಯಾಶ್-ಆನ್-ಡೆಲಿವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದೂರುಗಳು ಬಂದಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಇದನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ‘ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್’ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದಿರುವ ಅವರು, ಈ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾದ ತನಿಖೆ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವವರ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಅವರು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್‌ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಬಳಕೆದಾರರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿ, ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೊನೆಯ ಹಂತದವರೆಗೂ ಡೆಲಿವರಿ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಮರೆಮಾಡುವುದು, ‘ಕೇವಲ 1 ಐಟಂ ಉಳಿದಿದೆ’ ಎಂಬಂತಹ ಸುಳ್ಳು ತುರ್ತು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಕೆಲವು ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್‌ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್ 2023ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆಯು ಇಂತಹ 13 ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅನುಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು.

ಸಿಒಡಿ ಆರ್ಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕವು ಡ್ರಿಪ್ ಪ್ರೈಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್‌ನ ಭಾಗ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಸಿಒಡಿ ಆರ್ಡರ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ‘ನಗದು ನಿರ್ವಹಣಾ ಶುಲ್ಕ’ ವಿಧಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ದೂರುಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ತನಿಖೆ ಆರಂಭಿಸಿದೆ. 2024ರ ಭಾರತೀಯ ಜಾಹೀರಾತು ಗುಣಮಟ್ಟ ಮಂಡಳಿ (ಎಎಸ್‌ಸಿಐ) ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಆಗಿರುವ 53 ಆ್ಯಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 52 ಆ್ಯಪ್‌ಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು, ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮೇ 28 ರಂದು ಪ್ರಮುಖ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತ್ತು.

ತಮ್ಮ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಂತರಿಕ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಾದರೆ ಮುಂದೇನು? ಪ್ರಸ್ತುತ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದು ಸಾಬೀತಾದರೆ, ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಗಳು ದಂಡನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು. ಸದ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋ ನಗರಗಳ ಹೊರಗೆ ಸಿಒಡಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪಾವತಿ ವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು, ಈ ತನಿಖೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.”